นโยบายการจัดการความรู้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 1.ให้ใช้เครื่องมือการจัดการความรู้ผลักดัน คุณภาพคน และกระบวนทำงาน 2.ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงาน จากหน้างาน 3.ส่งเสริมให้มีเวทีเรียนรู้ร่วมกัน
อ่าน: 1880
ความเห็น: 1

การรวมกลุ่มกันประกอบกิจกรรมทางเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียวเท่านั้น ไม่ใช่ความหมายของเศรษฐกิจชุมชน

ผมเคยแชร์ในเรื่องเศรษฐกิจชุมชนเมื่อนานมาแล้ว และกล่าวว่าเศรษฐกิจชุมชนกับเศรษฐกิจแบบทุนนิยมนั้นมีความต่างกัน ในวันนี้ผมขอขยายความสักเล็กน้อยครับ

ผมมองว่า เศรษฐกิจแบบทุนนิยม กับเศรษฐกิจชุมชนมีความแตกต่างกันหลักๆคือ

  1. ด้านปรัชญา เศรษฐกิจทุนนิยมคือ การทำกำไรสูงสุด ในขณะที่เศรษฐกิจชุมชนเน้นการพึ่งตนเอง และพึ่งพาซึ่งกันและกัน หรือความพอเพียง
  2. การส่งเสริมหรือการไปพัฒนาให้เกิดขึ้น ก็ต่างกัน  โดยเศรษฐกิจแบบทุนนิยม มักจะมุ่งการการลดต้นทุนการผลิตลงให้ได้ รัฐบาลมีนโยบายให้ใช้สิทธิพิเศษทางภาษี เช่นประเทศเรามี BOI มีนิคมอุตสาหกรรมต่างๆ สุดท้ายก็เพื่อลดต้นทุนให้ผู้ผลิตให้ได้ ในขณะที่เศรษฐกิจชุมชนต้องใช้การเรียนรู้เข้าไปให้ชุมชนได้เรียนรู้เพื่อรู้จักตัวเอง รู้จักโลก รู้จักทิศทาง

ที่ผ่านมารัฐบาลได้ให้เครื่องจักร โรงงาน โรงสี แก่ชุมชนหมู่บ้านจำนวนมากมาย สุดท้ายโครงการไม่สามารถพัฒนาต่อได้ อุปกรณ์บางอย่างผู้นำชุมชนก็เอาผ้าไปคลุมไว้อย่างดี ฝุ่นไม่ให้เกาะ ไม่กล้าที่จะใช้ เพราะว่าเราเอาเครื่องจักร เอาเงินมานำหน้า มันจึงไม่เกิด เพราะวิธีการอย่างนี้เป็นกลไกของทุนนิยม ไม่ใช่เศรษฐกิจชุมชนเพราะเศรษฐกิจชุมชนในแง่การส่งเสริมนั้นหัวใจอยู่ที่การสร้างกระบวนการเรียนรู้ แต่ผมไม่ได้กล่าวว่าเงินไม่สำคัญนะครับ แต่เงินเกิดขึ้นหลังเกิดการเรียนรู้

3. วิธีการจัดการ เศรษฐกิจทุนนิยมเป็นการผลิตระดับมวลชน(mass) คือ ผลิตให้คนทั้งโลกได้ใช้ โดยมีผู้ผลิตน้อยราย เช่นโทรศัพท์มือถือ มีไม่กี่ยี่ห้อ แต่ในแต่ละยี่ห้อผลิตจำนวนมาก รถยนต์ในโลก ก็มีไม่กี่ยี่ห้อ แต่ในแต่ละยี่ห้อผลิตมากๆ เพื่อให้ต้นทุนการผลิตต่ำ (economy of scale) พอต้นทุนการผลิตต่ำ กำไรก็สูง  ในขณะที่เศรษฐกิจชุมชนไม่ได้เน้นการผลิตระดับมวลชน แต่เน้นการส่งเสริมให้มวลชนเป็นผู้ผลิต คือผลิตตั้งแต่ระดับครัวเรือน  หมู่บ้าน ตำบล กระจายการผลิตให้เข้าไปสู่ครัวเรือน เข้าไปสู่ชุมชน  ดังนั้นในการพัฒนานั้นการที่เราทำเศรษฐกิจชุมชนโดยไม่เข้าใจหลักเกณฑ์เหล่านี้ทำให้เราไปรวมกลุ่มชาวบ้าน แล้วบางครั้งต้องผลิตให้ได้มากๆ ต้นทุนต่อชิ้นจะได้ถูกลง ขายจะได้กำไรมากขึ้น แต่สุดท้ายชาวบ้านก็ขายไม่เป็นอยู่ดี ผมเคยเห็นชาวบ้านบางพื้นที่ของอำเภอหนึ่ง ใน 10 หมู่บ้าน มีผลิตภัณฑ์ 18 ชนิด ทำเสร็จขายไม่เป็น เพราะเราไปผลิตสินค้าโดยการตั้งเป้าเพื่อขายให้คนข้างนอกให้มากที่สุด โดยละเลยว่าตลาดอยู่ในชุมชนหรือละแวกใกล้เคียงนั้นเอง

4. เครื่องมือทางเศรษฐกิจ เศรษฐกิจทุนนิยมใช้กลไกราคาตลาดเข้ามาเป็นตัวกำหนด ในขณะที่ เศรษฐกิจชุมชน ใช้กลุ่ม เครือข่าย องค์กร ใช้ความสัมพันธ์เป็นตัวให้เกิดการบริโภค ดังนั้นหากนำวิธีคิดของเศรษฐกิจแบบทุนนิยมมาใช้กับเศรษฐกิจชุมชนทำให้เศรษฐกิจชุมชนไม่สามารถทำหน้าที่ได้ ตัวอย่างเช่นอาจารย์จำนงค์ แรกพินิจ เล่าให้ผมฟังว่า  เมื่อสิบกว่าปีที่แล้วชุมชนในอำเภอหนึ่งที่มีต้นตาลโตนดมากได้นำเงินกองทุนหมู่บ้านทำโรงงานน้ำส้มสายชูจากน้ำตาลโตนดนำมาพาสเจอร์ไรส์ กะว่าจะขายทั้งประเทศ แต่พอศึกษาเข้าจริงๆ พบว่า น้ำส้มจากต้นตาลโตนดเป็นวัฒนธรรมของคนพื้นถิ่น คนที่อื่นรับประทานไม่ค่อยเป็น หรืออย่างบูดูก็เช่นกัน อาจารย์จำนง เล่าว่าเป็นของคนที่อยู่ในโซนตั้งแต่สงขลาลงไป ขึ้นไปทางนครศรีธรรมราชเค้าก็ไม่ค่อยรับประทานกัน  อาหารบางครั้งจึงเป็นเรื่องของวัฒนธรรม การที่เราส่งปลาร้าไปขายที่อเมริกา ไม่ได้ขายให้ฝรั่งแต่ขายคนอีสานที่อยู่ในอเมริกา เพราะฉะนั้นตลาดในความสัมพันธ์แบบนี้มันจึงมีความจำเป็น

วิธีคิดของเศรษฐกิจทุนนิยมกับเศรษฐกิจชุมชนมีความแตกต่างกัน จึงไม่ควรนำวิธีคิดเศรษฐกิจทุนนิยมไปใช้กับเศรษฐกิจชุมชน เช่นไม่ใช่ว่าเราร่วมทุนกันผลิตเพื่อขายให้คนจำนวนมาก แต่เราผลิตแล้วชุมชนของเราก็ควรเป็นผู้ใช้ด้วย คนมักเข้าใจผิดว่าพอให้คนรวมกลุ่มกันทำแล้วเรียกว่า เป็นเศรษฐกิจชุมชน โดยไม่สนใจเนื้อหาสาระปรัชญาที่ซ่อนอยู่ข้างในของเศรษฐกิจแต่ละระบบซึ่งมันต่างกัน เรื่องเศรษฐกิจชุมชนเป็นเรื่องบริโภคภายใน  การบรรจุหีบห่ออย่างไรจึงจะเหมาะกับการบริโภคภายในและต้นทุนก็ไม่สูงเกินไป เพราะบางครั้งคนในชุมชนซึ่งเป็นตลาดของผลผลิตชุมชนไม่ต้องการการบรรจุแบบที่แนวคิดตลาดแบบทุนนิยมคิด ซึ่งไม่สอดคล้องกับวัฒนธรรมชุมชน

อย่างไรก็ตามเศรษฐกิจชุมชนไม่ปฏิเสธที่จะไปข้างนอก แต่ต้องไปอย่างรู้ทันเขา ก็จะทำให้คนรู้จักตัวเอง รู้จักโลก กำหนดทิศทางได้ว่าเราจะเดินต่อไปข้างหน้าอย่างไร อย่างอยู่รอดและมีศักดิ์ศรีความเป็นคน ไม่ใช่ถูกครอบงำจากข้างนอกตลอดเวลา

หมวดหมู่บันทึก: บริการวิชาการ
สัญญาอนุญาต: ซีซี: แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน Cc-by-nc-sa
สร้าง: 12 มิถุนายน 2556 14:11 แก้ไข: 12 มิถุนายน 2556 14:11 [ แจ้งไม่เหมาะสม ]
ดอกไม้
สมาชิกที่ให้กำลังใจ: Ico24 Our Shangri-La, Ico24 ServiceMan, และ 5 คนอื่น.
สมาชิกที่ให้กำลังใจ
 
Facebook
Twitter
Google

บันทึกอื่นๆ

ความเห็น

อ่านสนุกมากเลยครับ

ร่วมแสดงความเห็นในหน้านี้

ชื่อ:
อีเมล:
IP แอดเดรส: 3.224.127.143
ข้อความ:  
เรียกเครื่องมือจัดการข้อความ
   
ยกเลิก หรือ