นโยบายการจัดการความรู้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 1.ให้ใช้เครื่องมือการจัดการความรู้ผลักดัน คุณภาพคน และกระบวนทำงาน 2.ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงาน จากหน้างาน 3.ส่งเสริมให้มีเวทีเรียนรู้ร่วมกัน

ศรีนรา
Ico64
ศรีนรา แมเร๊าะ

งานประชาสัมพันธ์ คณะทรัพยากรธรรมชาติ มอ.หาดใหญ่
เครือข่าย
สมาชิก · ติดตาม: 0 · ผู้ติดตาม: 9

อ่าน: 2077
ความเห็น: 2

“ลูกลาน” ผลไม้ที่หลายสิบปีมีให้กินแค่ครั้งเดียว

ลูกลาน” ผลไม้ที่หลายสิบปีมีให้กินแค่ครั้งเดียว 

เมื่อช่วงเดือนพฤศจิกายน ที่ผ่านมา ตลาดเกษตร คณะทรัพยากรธรรมชาติ ม.อ. มีอาหารชนิดหนึ่งที่ผมไม่เคยเห็นมาก่อนในชีวิตนี้ ลักษณะเป็นลูกกลมๆ ค่อนข้างใส เหมือนเมล็ดสาคูแต่ขนาดใหญ่กว่าประมาณ 3 เท่า มีทั้งแบบที่เป็นผลสดแกะเปลือกแล้ว และเชื่อมเป็นแบบลอยแก้ว สอบถามคนขายได้ทราบว่าเป็น “ลูกลาน” โดยที่ผู้ขายนำมาจากแถบอำเภอสทิงพระ ด้วยความที่ไม่เคยรู้จักมาก่อน จึงซื้อแบบลอยแก้วมาลองชิม 1 ถุง ด้วยความสงสัยจึงกลับมาค้นข้อมูลพบว่า ลูกลาน นี้ถือได้ว่าเป็น ผลไม้ที่แปลกมากและนับวันยิ่งหายากขึ้นทุกวัน

  

ต้นลาน เป็นพืชในสกุลปาล์ม เช่นเดียวกับ ตาลโตนด ปาล์มน้ำมัน มะพร้าว จัดอยู่ใน สกุล Coryphaในประเทศไทยพบ 3 ชนิด คือ 1) ลานบ้าน หรือ ลานวัด (Corypha umbraeulifua) 2) ลานป่า หรือ ลานทุ่ง (Corypha lecomtei) และ 3) ลานพรุ (Corypha utan) สำหรับลูกลานที่นำมาขายในตลาดเกษตรคาดว่าน่าจะมาจาก ต้นลานพรุ ที่พบมากในเขตภาคใต้ ในสังคมไทยสมัยโบราณมีความผูกพันกับต้นลานมาโดยตลอด โดยการใช้ประโยชน์จากใบลานนำมาทำเครื่องจักรสานเพื่อใช้ในชีวิตประจำวัน ใช้ทำหลังคาใบลาน หรือใช้ใบลานแทนกระดาษในสมัยโบราณเพื่อจดบันทึกหรือถ่ายทอดเรื่องราว องค์ความรู้ต่างๆ โดยเฉพาะในศาสนาพุทธที่เผยแพร่พระธรรม คำสั่งสอนผ่าน “คัมภีร์ใบลาน”

ใบลาน สามารถงอกขึ้นมาใหม่ได้ตราบเท่าชีวิตของของต้นลาน แต่ความพิเศษของลูกลานที่หลายคนยังไม่ทราบคือ ต้นลาน 1 ต้น จะออกดอกออกผลแค่ 1 ครั้งเท่านั้น ช่อดอกของต้นลานถือได้ว่าเป็นช่อดอกที่มีโครงสร้างขนาดใหญ่ที่สุดในโลก สามารถให้ผลลูกลานได้ประมาณ 10,000 ผล หลังจากออกดอกออกผลแล้ว ต้นลานจะยืนต้นตาย ซึ่งอายุของต้นลานกว่าที่จะออกดอกออกผลนั้นจะอยู่ระหว่าง 50-80 ปี หรือเทียบเท่า 1 ชั่วอายุคนเลยทีเดียว เราสามารถสรุปง่ายๆ ว่า ลูกลานที่ขายในตลาดนั้นมาจากต้นลานที่มีอายุไม่ต่ำกว่า 50 ปี บางต้นอาจจะอายุถึง 80 ปีหรืออาจจะมากกว่านั้น และในขณะที่เรากำลังรับประทานลูกลานนั้นต้นลานที่ออกผลได้ยืนต้นตายไปแล้ว ในปัจจุบันต้นลานในธรรมชาติมีแนวโน้มจะลดลงเนื่องจากวิถีชีวิตคนในชนบทได้เปลี่ยนแปลงไปเข้าสู่วิถีแห่งการดำเนินชีวิตสมัยใหม่มากขึ้นมีการลดการพึ่งพาการใช้ประโยชน์จากวัสดุธรรมชาติในท้องถิ่นลดลง การปลูกทดแทนเฉกเช่นผู้คนในสมัยก่อนก็มีลดลงตามไปด้วย ยังคงเหลือแต่ที่แพร่พันธุ์เองตามธรรมชาติ อีกทั้งยังขาดการศึกษาที่แน่ชัดของการคงอยู่ของความหลากหลานทางชีวภาพนี้

สำหรับผู้อ่านที่สนใจจะลองชิมลูกลานนี้ คงต้องรอปีหน้าช่วงประมาณเดือน สิงหาคม – กันยายน ที่ต้องรอลุ้นว่าต้นลานต้นไหนจะผลิดอกออกผลก่อนที่ยืนต้นตาย จากการสอบถามผู้ขายที่ตลาดเกษตรฯ พบว่าในปี 2558 นี้ พบต้นลานเพียง 2 ต้นเท่านั้น ในเขต ต.สทิงพระและตำบลใกล้เคียง ที่ออกดอกออกผล และไม่สามารถทราบได้ว่าปีหน้า จะมีต้นไหนออกดอกออกผลหรือไม่ บางปีก็ออกเยอะ แต่ก็มีบางปีเช่นกันที่ไม่ออกเลย ดังนั้นจึงสามารถกล่าวได้ว่า ลูกลาน เป็นผลไม้ที่หาทานยากชนิดหนึ่งเลยทีเดียว 

 

เอกสารอ้างอิง

Corypha uthan. Palm Grower’s Guide. Available online (http://www.palmpedia.net/wiki/Corypha_utan)

วิชาญ เอียดทอง. มปป. ลาน:พืชสืบสานวิถีชีวิตไทย. สำนักพิพิธภัณฑ์และวัฒนธรรมการเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. ออนไลน์ (http://www.oamc.ku.ac.th/knowledge/02-june/02.pdf)

 

เล่าเรื่องราวโดย อาจารย์ ดร.กอบชัย วรพิมพงษ์

อาจารย์ประจำภาควิชาพัฒนาการเกษตร

คณะทรัพยากรธรรมชาติ

มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์


หมวดหมู่บันทึก: เรื่องทั่วไป
สัญญาอนุญาต: ซีซี: แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน Cc-by-nc-sa
สร้าง: 21 ธันวาคม 2558 08:26 แก้ไข: 21 ธันวาคม 2558 11:04 [ แจ้งไม่เหมาะสม ]
ดอกไม้
สมาชิกที่ให้กำลังใจ: Ico24 Ninggy_คุณแม่น้องภาม (คณะทรัพย์), Ico24 คนธรรมดา, และ Ico24 เปตอง.
สมาชิกที่ให้กำลังใจ
 
Facebook
Twitter
Google

บันทึกอื่นๆ

ความเห็น

เป็นต้นไม้ที่มีธรรมชาติแปลกดีนะครับ ออกลูกแล้วตาย

ชอบกินมากค่ะ

ร่วมแสดงความเห็นในหน้านี้

ชื่อ:
อีเมล:
IP แอดเดรส: 3.216.28.250
ข้อความ:  
เรียกเครื่องมือจัดการข้อความ
   
ยกเลิก หรือ