นโยบายการจัดการความรู้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 1.ให้ใช้เครื่องมือการจัดการความรู้ผลักดัน คุณภาพคน และกระบวนทำงาน 2.ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงาน จากหน้างาน 3.ส่งเสริมให้มีเวทีเรียนรู้ร่วมกัน
อ่าน: 3335
ความเห็น: 0

เพื่อนดีเป็นศรีแก่ตัว

กัลยาณมิตร

คงเคยได้ยินสุภาษิตที่กล่าวว่า “ คบคนดีเป็นศรีแก่ตัว คบคนชั่วอัปราชัย ” ซึ่งมีความหมายว่า การมีเพื่อนที่ดีหรือการคบคนดี ย่อมเป็นประโยชน์แก่ตัวเราเอง แต่ถ้าเรามีเพื่อนไม่ดีเรียกว่า คบคนชั่ว เพื่อนก็จะนำแต่ความชั่ว ความอัปราชัย ความพ่ายแพ้มาให้เรา

การมีเพื่อนที่ดี เพื่อนที่เป็นกัลยาณมิตรมีลักษณะอย่างไร เพื่อนที่เป็นกัลยาณมิตรหรือมิตรแท้มี 4 จำพวก คือ มิตรอุปการะ มิตรร่วมทุกข์ร่วมสุข มิตรแนะประโยชน์และมิตรมีน้ำใจ

การคบเพื่อนที่ดี การมีมิตรที่ดี มิตรที่ดีก็จะนำพาเราไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองได้ จึงควรที่จะเรียนรู้และ ดูลักษณะบุคคลที่จะเป็นกัลยาณมิตรและเป็นเพื่อนที่ดีของเราได้ ธรรมที่เกี่ยวกับการคบเพื่อนได้อธิบายลักษณะของกัลยาณมิตรหรือมิตรแท้ 4 จำพวก ไว้ดังนี้

1. มิตรอุปการะ คำว่า “ อุปการะ ” แปลว่า ความช่วยเหลือเกื้อกูล ดังนั้น “ มิตรอุปการะ ” คือ มิตรที่คอยให้ความช่วยเหลือเกื้อกูลแก่เพื่อน มิตรอุปการะมีลักษณะสำคัญ 4 ประการ คือ

          1.1 เพื่อนเจ็บไข้ ช่วยรักษาพยาบาล สังขารเป็นของไม่เที่ยงแท้ การเกิด แก่ เจ็บ และตาย เป็นสิ่งที่มนุษย์ทุกคนต้องประสบ เมื่อเราป่วยไข้มีเพื่อนมาเยี่ยมเยือน ช่วยดูแลรักษาพยาบาล ก็นับว่าเป็นเพื่อนที่ดี มีอุปการะคุณประการหนึ่ง

          1.2 เพื่อนประมาท ช่วยรักษาทรัพย์สินของเพื่อน ความประมาทเป็นบ่อเกิดแห่งความตาย เป็นธรรมะที่ช่วยเตือนมิให้บุคคลตั้งอยู่ในความประมาท แต่เมื่อถึงเทศกาลสำคัญ เช่น วันปีใหม่ วันสงกรานต์ ก็มีผู้คนที่ตั้งอยู่ในความประมาทดื่มสุรา มึนเมา ง่วงนอนแล้วขับรถจนเกิดอุบัติเหตุ ทำลายชีวิตและทรัพย์สินคนไทยมากมายทุกปี ถ้าเพื่อนประมาท เพื่อนที่ดีต้องคอยตักเตือนเพื่อน ช่วยเหลือดูแลทรัพย์สินของเพื่อน มิให้เกิดความเสียหาย จึงถือได้ว่าเพื่อนเป็นมิตรอุปการะ

          1.3 เมื่อมีภัย เป็นที่พึ่งพำนักได้  สิ่งที่เราไม่อยากให้เกิด ไม่อยากพบ ไม่อยากเห็น คือ ภัยอันตรายต่างๆ แต่บางครั้งเราไม่อาจหลีกเหลี่ยงภัยได้ โดยเฉพาะภัยธรรมชาติต่างๆ เช่น อุทกภัย วาตภัย แผ่นดินไหว เป็นต้น อุบัติภัยเหล่านี้เมื่อเกิดขึ้น อาจทำให้เราถึงกับสิ้นเนื้อประดาตัว ไม่มีสมบัติเหลือติดตัว ไม่มีบ้านที่จะพักอาศัย ไม่มีอาหารที่จะรับประทาน แต่ถ้าเรามีเพื่อนที่ดี เพื่อนที่เป็นมิตรอุปการะ ช่วยเหลือให้เราไปพักอาศัยอยู่ด้วย มีที่อยู่ที่กินจนกว่าเราจะสามารถช่วยเหลือตัวเองได้ ก็นับว่าเพื่อนผู้นั้นเป็นกัลยาณมิตรที่ดี

          1.4 เมื่อมีสิ่งจำเป็น ช่วยออกทรัพย์ให้เกินกว่าที่จะออกปาก เพื่อนที่ดีเมื่อเพื่อนมีความจำเป็น ต้องการความช่วยเหลือเล็กๆ น้อยๆ แต่เพื่อนเป็นมิตรอุปการะกลับให้ความช่วยเหลือ ให้ทรัพย์สิ่งของมากมายเกินกว่าที่เพื่อนขอร้องเสียอีก

2. มิตรร่วมทุกข์ร่วมสุข เราได้ยินสุภาษิตพูดถึงลักษณะของเพื่อนอย่างหนึ่งที่ว่า “ เพื่อนกินหาง่าย เพื่อนตายหายาก ” เพื่อนจำพวกนี้ ถ้าเราร่ำรวยมีความอุดมสมบูรณ์ เพื่อนก็จะมาช่วยกินช่วยใช้ แต่ถ้าเราเกิดยากจนลงเพื่อนก็จะหลีกลี้หนีหายไป แสดงว่าเขาผู้นั้นมิใช่มิตรร่วมทุกข์ร่วมสุข มิตรร่วมทุกข์ร่วมสุข มีลักษณะสำคัญ 4 ประการ คือ

          2.1 บอกความลับแก่เพื่อน เพื่อนที่ดีที่เป็นกัลยาณมิตรควรจะต้องคอยบอก คอยเตือนให้เพื่อนรู้สิ่งที่ควรรู้ สิ่งที่จะเป็นประโยชน์แก่เพื่อน เช่น ทราบว่าจะมีคนปองร้ายเพื่อน ทำร้ายเพื่อนก็ช่วยบอกเพื่อนให้ระมัดระวังตัวไว้ จะได้ไม่ตกเป็นเหยื่อของผู้ปองร้ายหรือผู้ที่ไม่หวังดีนั้น

          2.2 ปิดความลับของเพื่อน ความลับของเพื่อนบางอย่างก็ไม่อยากจะให้ใครรู้ ใครทราบเพราะอาจทำให้เกิดความอับอายเสื่อมเสียชื่อเสียง เพื่อนที่ดีก็ควรช่วยกันปกปิดความลับนั้นของเพื่อนไว้ ไม่นำไปเปิดเผยไปเล่าให้คนอื่นรู้ เช่น เพื่อนหญิงที่เคยถูกผู้ชายหลอกพาไปข่มขืน เมื่อเพื่อนทราบหรือรู้เห็นเหตุการณ์ ก็ไม่ควรนำเรื่องดังกล่าวไปเล่าให้ผู้อื่นทราบ เพราะจะยิ่งเป็นการซ้ำเติมให้เพื่อนได้รับความอับอายมากยิ่งขึ้น เป็นต้น

         2.3 มีภัยอันตรายไม่ละทิ้งเพื่อน มิตรแท้มิตรร่วมทุกข์ร่วมสุขเมื่อเพื่อนเดือดร้อน เพื่อนมีภัยอันตรายก็ต้องคอยช่วยเหลือเกื้อกูลเพื่อนอย่างเต็มใจ เต็มกำลังความสามารถ เช่น การไปท่องเที่ยวทัศนาจรทางเรือด้วยกัน เกิดอุบัติเหตุเรือล่ม เพื่อนว่ายน้ำไม่เป็น แต่เราว่ายน้ำเป็นก็ต้องช่วยพยุงเพื่อนไว้มิให้จมน้ำ ไม่ใช่ว่าว่ายน้ำหนีเอาตัวรอดคนเดียว เป็นต้น

         2.4 แม้ชีวิตก็สละได้ ประโยคนี้คงจะเป็นการเปรียบเปรยทำนองว่ามิตรร่วมทุกข์ร่วมสุขนั้น ควรจะต้องคอยช่วยเหลือเพื่อนอย่างสุดชีวิต โดยไม่หวั่นเกรงภัยอันตรายที่จะเกิดกับชีวิตตนเอง เช่น เมื่อไปเที่ยวด้วยกันกับเพื่อนแล้วถูกอันธพาลรุมทำร้าย ก็คงต้องช่วยเหลือเพื่อนต่อสู่กับคนร้ายโดยไม่วิ่งหนีเอาตัวรอดคนเดียว เป็นต้น

3. มิตรแนะประโยชน์ เพื่อนที่ดีต้องคอยแนะประโยชน์ทำประโยชน์ให้เพื่อน มิตรแนะประโยชน์มีลักษณะสำคัญ 4 ประการ คือ

          3.1 เพื่อนจะทำชั่ว คอยห้ามปราม เพื่อนที่ดีเห็นเพื่อนจะทำสิ่งที่ไม่ดีก็ต้องตักเตือน ห้ามปรามเพื่อนมิให้ทำสิ่งนั้น เช่น เพื่อนคิดจะรวยเร็วด้วยการค้ายาบ้า ก็ต้องห้ามปรามเพื่อนว่า ถ้าค้ายาบ้าวันนี้ตำรวจจับไม่ได้ สักวันหนึ่งจะต้องถูกตำรวจล่อซื้อและจับได้ ชีวิตและอนาคตของเพื่อนจะต้องจบสิ้นลง เป็นต้น

          3.2 คอยแนะนำเพื่อนให้ตั้งอยู่ในความดี สุภาษิตบทหนึ่งที่ว่า “ ซื่อกินไม่หมด คดกินไม่นาน ” ความหมายถึงว่า คนที่ดี คนที่ซื่อสัตย์ต่ออาชีพการงาน ก็จะมีกินมีใช้ตลอดไป ส่วนคนไม่ดี ไม่ซื่อสัตย์ คิดคดโกง คิดยักยอกทรัพย์สินนายจ้าง เมื่อนายจ้างจับได้ก็จะต้องถูกไล่ออกจากงานและถูกดำเนินคดีโทษฐานลักทรัพย์ อีกด้วย

          3.3 ให้เพื่อนได้ฟังได้รู้สิ่งที่ไม่เคยรู้ไม่เคยฟัง บางสิ่งบางอย่างที่เรารู้ แต่เพื่อนไม่รู้และสิ่งนั้นน่าจะเป็นประโยชน์ต่อเพื่อน ก็ควรบอกให้เพื่อนรู้ไว้ ให้รู้เท่าทันคนอื่น ให้รู้เล่ห์เหลี่ยมคดโกงของคนอื่น เช่น แก๊งขายล๊อตเตอรี่ปลอม โดยปลอมแก้ไขตัวเลขให้ตรงกับฉบับที่ถูกรางวัล แล้วนำมาขายให้เพื่อนในราคาเพียงร้อยละ 80 ของเงินรางวัล โดยอ้างว่าจะต้องรีบนำเงินไปรักษาญาติที่ป่วยอยู่ต่างจังหวัด ถ้าเราทราบพฤติกรรมของแก๊งปลอมล๊อตเตอรี่ ก็ต้องบอกให้เพื่อนรับทราบ เพื่อมิให้ตกเป็นเหยื่อของพวกมิจฉาชีพเหล่านี้ เป็นต้น

          3.4 บอกทางสุขทางสวรรค์ให้เพื่อน คนบางคนเมื่อประสบกับปัญหาหนักเกิดความเครียด คิดอะไรไม่ออก หาทางแก้ปัญหาไม่ได้ จนบางครั้งถึงกับคิดสั้นจะฆ่าตัวตาย แต่ถ้าได้พูดคุยกับเพื่อน ปรึกษาปัญหากับเพื่อน บอกเล่าความทุกข์ให้เพื่อนฟัง เพื่อนอาจช่วยบอกทางแก้ปัญหาให้ได้ เพื่อนที่ดีก็จะช่วยแนะนำให้เพื่อนดำเนินชีวิตอยู่บนเส้นทางที่ถูกต้อง ที่สังคมยอมรับ และเป็นเส้นทางที่จะทำให้เพื่อนมีความสุข

4. มิตรมีน้ำใจ มิตรแท้ มิตรที่ดีจะต้องเป็นคนมีน้ำใจ มีจิตใจเอื้ออาทร ช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกัน สิ่งใดที่พอจะช่วยกันได้ก็ช่วยกันไปตามกำลังความสามารถ มิตรมีน้ำใจมีลักษณะสำคัญ 4 ประการ คือ

          4.1 เพื่อนมีทุกข์ก็ทุกข์ด้วย เพื่อนแท้เมื่อเห็นเพื่อนมีความทุกข์ก็จะต้องมีความรู้สึกเป็นทุกข์ไปกับเพื่อนด้วย จะต้องแสดงความเสียใจเมื่อเพื่อนสูญเสียสิ่งที่ตนรัก จะต้องคอยเยี่ยมเยือนปลอบประโลม และหาทางช่วยเหลือให้เพื่อนพ้นทุกข์

          4.2 เพื่อนมีสุขก็สุขด้วย เพื่อนได้ดีมีความสุข เพื่อนที่ดีมีน้ำใจก็จะต้องแสดงความยินดีที่เห็นเพื่อนมีความสุข ไม่คิดอิจฉาริษยา มีแต่จะช่วยให้เพื่อนมีความสุขยิ่งขึ้น

          4.3 เขาติเตียนเพื่อน ช่วยยับยั้งให้ เพื่อนที่ดีเมื่อไปได้ยินได้ฟังคนอื่นพูดว่ากล่าวนินทาตำหนิเพื่อน ก็ควรจะช่วยพูดแก้ตัวให้ โดยเฉพาะถ้าเรื่องที่เขาตำหนิติเตียนนั้นเป็นเรื่องไม่จริง

          4.4 เขาสรรเสริญเพื่อน ช่วยพูดเสริมสนับสนุน มิตรแท้เมื่อได้ยินได้ฟังคนพูดเกี่ยวกับคุณงามความดีของเพื่อน ยิ่งเป็นเรื่องจริง ก็ควรช่วยพูดยืนยันสรรเสริญความดีมีน้ำใจของเพื่อนตามไปด้วย แสดงความชื่นชมความดีของเพื่อนให้ผู้อื่นรับรู้ด้วย

ที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ เป็นลักษณะของกัลยาณมิตรหรือมิตรแท้ที่เราควรคบหาสมาคมด้วย อย่างไรก็ตาม ถ้าเพื่อนที่เราคบหาสมาคมอยู่ มิได้มีลักษณะของกัลยาณมิตรครบทุกประการดังกล่าวมา แต่มีลักษณะโดยรวมที่ดีหลายประการ ลักษณะบางประการอาจขาดตกบกพร่องไปบ้าง ก็อนุโลมได้ว่าเป็นมิตรแท้ เพราะคงหายากที่จะมีใครที่มีลักษณะสมบูรณ์ครบถ้วนทุกประการได้

--------------

ขอขอบคุณ : http://www.stou.ac.th/

หมวดหมู่บันทึก: เรื่องทั่วไป
สัญญาอนุญาต: ซีซี: แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน Cc-by-nc-sa
สร้าง: 15 กรกฎาคม 2556 16:20 แก้ไข: 15 กรกฎาคม 2556 16:20 [ แจ้งไม่เหมาะสม ]
ดอกไม้
สมาชิกที่ให้กำลังใจ: Ico24 ServiceMan, Ico24 คนธรรมดา, และ 4 คนอื่น.
สมาชิกที่ให้กำลังใจ
 
Facebook
Twitter
Google

บันทึกอื่นๆ

ความเห็น

ไม่มีความเห็น

ร่วมแสดงความเห็นในหน้านี้

ชื่อ:
อีเมล:
IP แอดเดรส: 3.238.184.78
ข้อความ:  
เรียกเครื่องมือจัดการข้อความ
   
ยกเลิก หรือ