นโยบายการจัดการความรู้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 1.ให้ใช้เครื่องมือการจัดการความรู้ผลักดัน คุณภาพคน และกระบวนทำงาน 2.ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงาน จากหน้างาน 3.ส่งเสริมให้มีเวทีเรียนรู้ร่วมกัน

Our Shangri-La
Ico64
Kittisakdi Choomalee

ภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
Network
Members · Following: 0 · Followed: 16

อ่าน: 1364
ความเห็น: 0

ความเที่ยง (reliability): ก้าวย่างทางเดิน ลืมเลือนคืนวัน ดั้นด้นไป [C]

การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือสำหรับเก็บข้อมูล

หลายวันนี้ยุ่ง ๆ อยู่กับพบปะพูดคุยกับนักศึกษาทั้งปี ๓ และปี ๕ ที่กำลังเรียนกองเวชศาสตร์ชุมชน ปี ๕ เป็นเรื่องของกระบวนการวิจัยและสถิติ ส่วนปี ๓ นั้นเป็นกระบวนการชุมชน และการวินิจฉัยชุมชน (Community diagnosis)

 

การวินิจฉัยชุมชนนั้นต้องใช้เครื่องมือช่วยในการให้ได้มาซึ่งข้อมูลเพื่อใช้เป็นข้อมูลในการพิจารณาการวินิจฉัยชุมชน

 

เครื่องมือวินิจฉัยชุมชนที่ทางสาธารณสุขใช้กันแพร่หลายก็คงเป็นเครื่องมือ ๗ ชิ้นที่นำเสนอโดยคุณหมอโกมาตร จึงเสถียรทรัพย์

 

นอกเหนือจากเครื่องมือ ๗ ชิ้นแล้ว ข้อมูลอื่น ๆ เช่นข้อมูลดัชนีสุขภาพ (Health Indicators) ก็มีความสำคัญเช่นกันสำหรับการวินิจฉัยภาวะสุขภาพของชุมชน

 

การได้มาซึ่งข้อมูลดัชนีสุขภาพนั้นมีได้หลายช่องทาง ช่องทางหนึ่งก็คือข้อมูลทุติยภูมิที่ไหลเวียนอยู่แล้วในระบบงานสาธารณสุขของประเทศ เริ่มตั้งแต่ รพสต. เทศบาล/ ส่วนท้องถิ่น โรงพยาบาลชุมชน โรงพยาสบาลทั่วไป โรงพยาบาลศูนย์ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด กระทรวงสาธารณสุข หรือแม้แต่หน่วยงานอิสระอย่าง สปสช. ข้อมูลเหล่านี้ก็ไหลเวียนไปที่นั่น

 

หากไม่ใช้ข้อมูลทุติยภูมิ (Secondary Data) ก็ต้องลงไปเก็บข้อมูลดัชนีสุขภาพทั้งหลาย (ที่สนใจ) เอง หรือเป็นการใช้ข้อมูลปฐมภูมิ (Primary Data)

 

เครื่องมือสำหรับการเก็บรวบรวมข้อมูลปฐมภูมิอย่างหนึ่งก็คงเป็น "แบบสอบถาม" หรือ "แบบสัมภาษณ์" ในที่นี้ขอเรียกรวม ๆ กันว่า "แบบสอบถาม" นะครับ

 

การที่จะใช้เครื่องมือไปเก็บข้อมูล วัดค่าต่าง ๆนั้น ก็คงเป็นแนวทางเดียวกับการวัด ตรวจสอบข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่ต้องมีการตรวจสอบคุณภาพของเครื่องมือที่ใช้วัด ตรวจสอบข้อมูล ก่อนที่จะทำการตรวจวัดข้อมูลที่ต้องการ

 

ในส่วนของแบบสอบถามนั้น การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมืออย่างหนึ่งก็คือการตรวจสอบ "ความเที่ยง" (reliability) ของเครื่องมือ

 

"ความเที่ยง" หรือ "ความน่าเชื่อถือ" ของเครื่องมือนั้น คงไม่เกี่ยวกับความเช้า ความสาย ความเย็น หรือความร้อนนะครับ

 

ถ้าเปรียบความเที่ยงให้เข้าใจง่าย ๆ ท่านผูัอ่านที่รักทุกท่านคงจะเคยเห็น ผ่านตา มาแล้วกับที่มีผู้เปรียบเทียบความเที่ยงเอาไว้ว่าเหมือนกับการ "ปาเป้า"

 

การปาเป้าที่มีความเที่ยงคือการปาเป้าแล้วลูกดอกที่ใช้ปาเป้านั้นไปเกาะกลุ่มอยู่ส่วนใดส่วนหนึ่งของเป้า อย่างนี้ถือว่าการปาเป้ามีความเที่ยง แต่จะมีความตรง (validity) หรือไม่เป็นอีกเรื่องหนึ่ง

 

การทดสอบความเที่ยงของเครื่องมือ (แบบสอบถาม) นั้นเป็นวิธีการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือทั้งฉบับ (Test Analysis) วิธีการหนึ่ง

 

วิธีการตรวจสอบความเที่ยง (Reliability Measurement) ของเครื่องมือนั้นมีอยู่ด้วยกัน ๔ วิธีคือ

  • การตรวจสอบความเที่ยงของเครื่องมือด้วยการวัดสองครั้ง หรือการทดสอบซ้ำ (Test-Re Test Method)
  • การตรวจสอบความเที่ยงจากการวัดค่าความสม่ำเสมอภายใน (Internal Consistency)
  • การตรวจสอบความเที่ยงจากการวัดความคล้ายกัน (Equivalent From Method)
  • การตรวจสอบความเที่ยงจากการวัดความสอดคล้อง (Agreement)

วิธีการตรวจสอบความเที่ยงทั้ง ๔ วิธีท่านผู้อ่านที่รักทุกท่านสามารถหาอ่านได้จากหนังสือ/ แหล่งข้อมูลที่เกี่ยวกับการวิจัยโดยทั่วไปได้ครับ

 

นักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ ๓ ที่ลงชุมชนนั้น ส่วนหนึ่งต้องสร้าง/ ใช้เครื่องมือสำหรับเก็บข้อมูลดัชนีสุขภาพดัชนีต่าง ๆ สำหรับใช้ประกอบการวินิจฉัยชุมชน

 

ก่อนที่จะนำเครื่องมือไปใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลนั้น เครื่องมือบางส่วนบางตอนมีส่วนที่เป็นเครื่องมือวัด/ ประเมินกลุ่มตัวอย่างรวมอยู่ด้วย นอกเหนือจากการเก็บข้อเท็จจริง (Fact) จากกลุ่มตัวอย่าง

 

ดังนั้นเมื่อแบบสอบถามที่ใช้มีส่วนที่เป็นเครื่องมือวัด/ ประเมินสิ่งที่ต้องการจากกลุ่มตัวอย่างรวมอยู่ด้วย ก่อนนำเครื่องมือไปเก็บรวบรวมข้อมูลจึงจำเป็นที่จะต้องตรวจสอบความเที่ยงของเครื่องมือ (แบบสอบถามส่วนที่ใช้วัด/ ประเมินกลุ่มตัวอย่าง) เสียก่อนว่า เครื่องมือที่ใช้นั้นมีความเทียงเป็นอย่างไร

 

การวัด/ ประเมินกลุ่มตัวอย่างเช่น การประเมินคุณภาพชีวิต การประเมินภาวะซึมเศร้า การทดสอบความรู้ ทัศนคติ ของกลุ่มตัวอย่างเป็นต้น

 

วิธีการตรวจสอบความเที่ยงที่นิยมใช้กันก็คือการใช้วิธีการตรวจสอบความสม่ำเสมอภายใน (Internal Consistency) ของเครื่องมือ

 

เครื่องมือที่มีความความเที่ยง (อยู่ในช่วงที่ยอมรับได้) เป็นตัวบ่งชี้ว่าข้อมูลที่เราได้มานั้นมีความน่าเชื่อถือเพียงใด หรือหากเครื่องมือมีความเที่ยงแล้วและสิ่งที่เราวัด/ ประเมินในกลุ่มตัวอย่างนั้นไม่มีการเปลี่ยนแปลง เมื่อเรานำเครื่องมือเดิมไปวัดซ้ำในกลุ่มตัวอย่างเดิม เราก็จะวัด/ ประเมินสิ่งเดียวกัน ได้ค่าเหมือนเดิม/ ใกล้เคียงค่าเดิม ไ่ว่าจะวัดซ้ำกี่ครั้ง หรือวัดช่วงเวลาไหน

 

แต่การวัดซ้ำในช่วงระยะเวลาห่างกันไม่มากนักจะก่อให้เกิดความเบี่ยงเบนของข้อมูลเกิดขึ้นมาได้ เนื่องจากการถามด้วยคำถามซ้ำ ๆ ในระยะเวลาที่ไม่ห่างกันมากนัก ทำให้เกิดความ "จำได้หมายรู้" เกิดขึ้น หรือกลุ่มตัวอย่างเกิดการเรียนรู้จากการวัดในครั้งแรกได้ ทำให้ค่าของการวัดในครั้งที่สองเบี่ยงเบนไปจากค่าเดิมได้เช่นกัน

 

แต่อาจจะเบี่ยงเบนไปไม่มากนัก ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลาย ๆ อย่าง

 

อิอิอิ

 

เราเอง

 

เพลง: Hey You
ศิลปิน: Pink Floyd

 

หมวดหมู่บันทึก: การเรียนการสอน
สัญญาอนุญาต: ซีซี: แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน Cc-by-nc-sa
สร้าง: 12 พฤศจิกายน 2557 14:12 แก้ไข: 28 เมษายน 2563 17:16 [ แจ้งไม่เหมาะสม ]
ดอกไม้
สมาชิกที่ให้กำลังใจ: Ico24 anni, Ico24 คนธรรมดา, และ 4 คนอื่น.
สมาชิกที่ให้กำลังใจ
 
Facebook
Twitter
Google

บันทึกอื่นๆ

ความเห็น

ไม่มีความเห็น
คุณต้องทำการเข้าระบบก่อนแสดงความเห็น