นโยบายการจัดการความรู้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 1.ให้ใช้เครื่องมือการจัดการความรู้ผลักดัน คุณภาพคน และกระบวนทำงาน 2.ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงาน จากหน้างาน 3.ส่งเสริมให้มีเวทีเรียนรู้ร่วมกัน
อ่าน: 11252
ความเห็น: 20

ประเมินผลโครงการอย่างไรให้ได้ผล

บ่อยครั้งที่มีโอกาสได้มีส่วนร่วมในการประเมินผลโครงการ ปัญหาที่ประสบพบมากที่สุดคือ ไม่รู้จะประเมินอะไร เนื่องจากโครงการส่วนใหญ่นิยมเขียนแบบเชิงพรรณนา หรือศัพท์ทางวิชาการเรียกว่า "โครงการแบบประเพณีนิยม (Conventional Method)"

ลักษณะของโครงการแบบประเพณีนิยม จะประกอบด้วย

    • ชื่อโครงการ
    • ที่มาและความสำคัญของโครงการ
    • วัตถุประสงค์
    • เป้าหมาย
    • วิธีการดำเนินงาน
    • ระยะเวลาดำเนินงาน
    • งบประมาณที่เสนอขอ
    • หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
    • ผลที่คาดว่าจะได้รับ

การเขียนโครงการแบบนี้ไม่ระบุจุดมุ่งหมายและประโยชน์ที่ได้รับจากโครงการชัดเจน
ดังนั้น การประเมินผลโครงการจึงเป็นไปได้ยาก

เมื่อต้องทำหน้าที่ประเมินผลโครงการ ผู้เขียนจึงต้องพยายามหาวิธีการเพื่อให้สามารถประเมินโครงการนั้นให้ได้ จึงยึดหลักการแปลงโครงการที่เขียนแบบประเพณีนิยมมาเป็น โครงการแบบเหตุผลสัมพันธ์ (Logical Framework Method)

  • โครงการแบบเหตุผลสัมพันธ์ คือการแสดงความสัมพันธ์อย่างเป็นระบบ 5 ขั้นตอน
    เรียกว่า บันได 5 ขั้น

    • บันไดขั้นที่ 5 จุดมุ่งหมายของแผนงาน  (Programme Objective or Goal) หมายถึง เป้าหมายการพัฒนาโดยรวมที่โครงการมีส่วนทำให้เกิดขึ้น

    • บันไดขั้นที่ 4 (Project Purpose) วัตถุประสงค์ของโครงการ หมายถึง ผลที่โครงการต้องการให้บรรลุความสำเร็จตามวัตถุประสงค์

    • บันไดขั้นที่ 3 ผลงาน (Results or Outputs) หมายถึง ผลผลิตหรือผลที่คาดหมายให้เกิดขึ้นจากการจัดทำกิจกรรมต่างๆ ของโครงการ 

    • บันไดขั้นที่ 2 กิจกรรม (Activities) หมายถึง กิจกรรมสำคัญที่ต้องกระทำเพื่อให้เกิดผลงานของโครงการ

    • บันไดขั้นที่ 1 ทรัพยากรของหน่วยงาน  (Inputs) หมายถึง คน วัสดุ และเงิน


โครงการแบบเหตุผลสัมพันธ์ไม่แตกต่างอะไรจากการคิดเชิงระบบ คือ ปัจจัยนำเข้า (Input)  กระบวนการ (Process) และ ผลผลิต (Output, Outcome)

หลังจากได้จุดมุ่งหมายในบันไดแต่ละขั้น ก็ถึงเวลาที่จะต้องมากำหนดตัวชี้วัดของบันไดแต่ละขั้น

  • ตัวชี้วัดบันได 5 ขั้น
    • ตัวชี้วัดบันไดขั้นที่ 5 ระดับจุดมุ่งหมายของแผนงาน เป็นการวัดผลกระทบ (Impact) โดยดูว่า "ใครเป็นกลุ่มสังคมที่ได้รับผลกระทบในเชิงบวกตามที่โครงการคาดหมายไว้" เพื่อแสดงถึงจุดมุ่งหมายปลายทางของแผนงาน แต่บางโครงการอาจไม่สามารถระบุ Impact ได้ เพราะความสำเร็จในระดับนี้ต้องประกอบด้วยโครงการมากกว่าหนึ่งโครงการ

    • ตัวชี้วัดบันไดขั้นที่ 4 ระดับวัตถุประสงค์ของโครงการ เป็นการวัด ผลลัพธ์ (Outcome) โดยดูว่า "ใครเป็นกลุ่มเป้าหมายผู้ได้รับประโยชน์โดยตรงตามที่โครงการคาดหมายไว้" เพื่อแสดงถึงผลที่ได้รับต่อกลุ่มเป้าหมายจากการดำเนินงานของโครงการ

    • ตัวชี้วัดบันไดขั้นที่ 3 ระดับผลงานหรือผลผลติจากการทำกิจกรรม เป็นการวัด ผลผลิต (Output) โดยดูว่า "อะไรคือผลผลิตที่โครงการคาดหมายไว้" ของนี้เราวัดกันเป็นประจำอยู่แล้ว เช่น โครงการสร้างตึก ผลผลิต คือได้ตึกนั้นเอง

    • ตัวชี้วัดบันไดขั้นที่ 2 ระดับกิจกรรมที่ทำ เป็นการวัดกิจกรรม (Activties) โดยดูว่า "มีวิธีการอย่างไรที่โครงการใช้ในการดำเนินงานเพื่อทำให้เกิดผลงานตามที่ต้องการ" ซึ่งรูปประโยคมักขึ้นต้นด้วยคำกริยา เช่น เผยแพร่ให้ความรู้แก่ชาวบ้าน

    • ตัวชี้วัดบันไดขั้นที่ 1 ระดับทรัพยากร เป็นการวัดปัจจัยนำเข้า (input) โดยดูว่า "ทรัพยากรมีมากน้อยเพียงใด"

 

 

ตัวอย่างที่ผู้เขียนนำหลักการเขียนแบบโครงการสัมพันธ์มาวิเคราะห์โครงการ เพื่อประเมินผล คือ การประเมินผลแผนฯ 8 ของมหาวิทยาลัย http://share.psu.ac.th/file/chanakarn.t/plan8.xls

แต่ปัญหาที่ประสบจากการประเมินแผนฯ 8 พบว่า การจัดทำแผนฯ 8 ไม่ได้พิจารณาในลักษณะเหตุผลสัมพันธ์      คือ ทำสิ่งหนึ่งจะก่อให้เกิดผลอย่างหนึ่งตามมาเป็นเหตุเป็นผลกัน   จึงทำให้นโยบายที่กำหนดบางข้อไม่ตอบสนองกับวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้  และนโยบายบางข้อไม่เกี่ยวข้องกับวัตถุประสงค์นั้นๆ เลย ส่งผลให้การดำเนินงานไม่บรรลุตามวัตถุประสงค์ทั้งหมด   จากการกำหนดนโยบายต่างๆ ที่ไม่สัมพันธ์หรือสอดคล้องกับวัตถุประสงค์จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ผลการประเมินครั้งนี้ ไม่สามารถนำรายละเอียดมานำเสนอได้ทั้งหมดได้  และการดำเนินงานส่วนใหญ่เป็นดำเนินงานในระดับผลผลิต (Outputs) เท่านั้น เนื่องจากไม่ได้กำหนดตัวชี้วัดในระดับผลลัพธ์เลย จึงไม่สามารถเก็บข้อมูลได้
 

ดังนั้น ในแผนฯ 9 และแผนฯ 10 ที่มหาวิทยาลัยกำลังดำเนินการอยู่นี้จึงได้ปรับให้มีการกำหนดตัวชี้วัดขึ้น แต่ก็ยังคงเป็นในระดับผลผลิตอยู่ดี ซึ่งคงจะต้องมีการพัฒนาต่อไปอีก

หมายเหตุ : เพิ่มรูปประกอบเมื่อวันที่ 29 มค. 51 เพื่อความเข้าใจยิ่งขึ้น

ดอกไม้
People Who Like This
 
Facebook
Twitter
Google

Other Posts By This Blogger

ความเห็น

ขอบคุณครับ

Ico48
Kon1Kon (Recent Activities)
28 January 2008 22:10
#17296
ยอดไปเลยจ้ะ น้อง mandala พยายามถ่ายทอดงานได้อย่างเข้าใจง่าย มีประโยชน์จ้ะ พี่เก็บอะไรไปต่อเติมได้อยู่ ขอบคุณจ้ะ..
Ico48
mandala (Recent Activities)
28 January 2008 22:23
#17301
  • ขอบคุณน้องแฉ็งแม็ง เช่นกันค่ะที่เข้ามาอ่าน
  • ขอบคุณพี่ Kon1Kon ที่บันทึกนี้มีประโยชน์กับผู้อ่าน พรุ่งนี้กะว่าจะใส่รูปเพิ่มเติม และตัวอย่างประกอบ
    อีกเล็กน้อย เพื่อว่าจะเห็นภาพได้ชัดขึ้นค่ะ
  • ขอบคุณพี่ mandala  ค่ะ ที่เอาสาระดี ๆ มาฝากกัน
  • มีรูปประกอบก็ดีนะคะ จะได้เข้าใจได้ง่ายขึ้นค่ะ
    รอรูปประกอบนะคะ ^o^v
Ico48
อัมพร (Recent Activities)
29 January 2008 09:32
#17350
  • ขอบคุณค่ะน้องอาร์
  • พี่ทำประเมินประจำ แต่ก็ขาดไปบางข้อเหมือนกัน
  • ต่อไปคงสมบูรณ์มากขึ้นค่ะ
Ico48
mandala (Recent Activities)
29 January 2008 11:30
#17419
  • ใส่รูปเพิ่มเติมแล้วนะคะน้อง dankejung เข้ามาดูใหม่อีกรอบได้เลย
  • ดีใจมากๆ ค่ะที่พี่ อัมพร เห็นว่าบันทึกนี้มีประโยชน์ จริงๆ แล้วการคิดแบบบันได 5 ขั้น สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ตั้งแต่การเขียนโครงการเลยนะคะ เพราะจะช่วยให้เราเข้าใจถึงจุดมุ่งหมายในการทำโครงการได้ดีว่าทำอย่างไร และใครได้ประโยชน์

 

 

  • แว้บเข้ามาดูรูปประกอบค่ะ
  • ขอบคุณมากนะคะ
  • แวะมาอ่านแล้วคะ ขอบคุณนะคะน้องอาร์
Ico48
นู๋ตาล (Recent Activities)
29 January 2008 16:58
#17562

     ขอซูฮกคุณ mandala ชังเก่งกาจ สมแล้วกับที่อยู่กองแผนงานและมีเพื่อนร่วมก๊วนเก่งๆ อย่างคุณพี่mbunsong กะคุณเพื่อน Ikkyu

     ป.ล. ซูฮก แปลว่าอะไรอ่ะ (ขอยอมรับและนับถือ ใช่ป่าว)

     @^_^@  ขอให้โลกสงบสุข

Ico48
ServiceMan (Recent Activities)
30 January 2008 21:43
#17981
เข้ามาเก็บความรู้ครับ :)
Ico48
mbunsong (Recent Activities)
30 January 2008 21:49
#17985

คุณ mandala  มักจะเอาอะไรดีๆ มาเล่าสู่กันฟังเสมอได้ความรู้ด้วย ครับ .. กำลังรอผลการประเมินแผน 8 อยู่เหมือนกัน ว่าจะออกมา.. หน้าตาหล่อเหลา เหมือน แจด๊องกัน.. หรือเปล่า ... (^_^) ...

Ico48
Our Shangri-La (Recent Activities)
30 January 2008 22:00
#17991
อิๆๆ อ่านแล้ว ชอบปลาทู ที่สุดเลย ถ้ามีน้ำพริก ด้วยนะ อร่อยๆๆๆ ข้าวร้อนๆ สักจานด้วย out come คือพุงกางเลย
คิก คิก คิก
เราเอง 8-)
Ico48
mandala (Recent Activities)
31 January 2008 21:16
#18279
  • ขอบคุณ พี่อาภรณ์ อุ่นธวัชนัดดา  และคุณ ServiceMan ที่เข้ามาเก็บความรู้
  • นู๋ตาล พี่ยึดสุภาษิต "คบคนพาล พาลพาไปหาผิด คบบัณฑิต บัณฑิตพาไปหาผล"
  • mbunsong เป็นเพื่อนบัณฑิตของเรา เลยมีเรื่องดีๆ มาเสนอเหมือนเพื่อนเราไง
  • พี่เน็ก Our Shangri-La  ถ้าจะให้ outcome ได้ผลมากขึ้น  น้ำพริกปลาทูของพี่  input ที่ขาดไม่ได้ คือ "แม่" เพราะ "น้ำพริกฝีมือแม่อร่อยเสมอ" จริงมั๊ยคะ
Ico48
Monly (Recent Activities)
31 January 2008 21:35
#18288

มาร่วมอ่านด้วยคนค่ะ

Kp-icon-4

Ico48
คุณณิศ [IP: 124.157.186.146]
09 March 2008 17:03
#23988

เข้ามาดูครั้งแรก ค่ะ กำลังประเมินโครงการด้วย ได้ความรู้เพิ่มอีกเยอะเลยค่ะ แต่มีางอย่างจะให้ช่วย ไม่ทราบว่าจะรบกวนมากไปหรือเปล่า คือค้นหาเอกสารเกี่ยวกับการประเมินโครงการได้มาเยอะ

แต่เป็นประเภท อัดสำเนา ที่อาจารย์ ใช้สอน มีอ้างชื่อผู้เขียนด้วย แต่ข้อมูลจะนำมาเขียนบรรณานุกรมไม่มี ค่ะ อยากได้ตรงนี้ ทำไงดีค่ะ 

Ico48
mandala (Recent Activities)
10 March 2008 08:57
#24005

คุณณิศ

ข้อมูลที่ลงในบันทึก ดิฉันสรุปจากการไปอบรมเรื่อง การประเมินผลโครงการ ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยค่ะ
แต่ก็มีเอกสารประกอบเป็นคู่มือมาให้ หากคุณณิศต้องการเป็นบรรณานุกรม อ้างอิง  รายละเอียดเป็นแบบนี้ค่ะ

วัฒนา วงศ์เกียรติรัตน์ , สุริยา วีรวงศ์. 2545. คู่มือการประเมินผลโครงการ. กรุงเทพ : สถาบันวิจัยทางสังคม.

ไม่ทราบว่าตอบคำถามถูกต้องตามที่ต้องการหรือเปล่า
หากมีข้อสงสัย  ส่งเมล์มาได้นะคะ  โดยสามารถคลิกไปที่ อีเมลติดต่อ ที่อยู่ด้านขวามือใต้รูปภาพค่ะ

ได้ผลอย่างไรติดต่อมานะคะ

Ico48
patapam [IP: 125.24.251.116]
26 June 2009 10:24
#45774

ขอบคุณครับ

กำลังเขียนโครงการพอดี ไม่รู้ว่าเขาประเมินยังไงเหมือนกัน

 

Ico48
ปุ๊ก [IP: 110.164.149.228]
08 Febuary 2011 05:07
#63505

ได้ประโยชน์กับบทความที่พี่เขียนมากเลยค่ะ ตอนนี้กำลังทำ is(Indepence study) อยู่ค่ะ เกี่ยวกับเรื่องการประเมินผลโครงการเลย ถ้าพี่สะดวก ปุ๊กขออนุญาตปรึกษาจะได้มั้ยคะ ขอบพระคุณค่ะ

Ico48
mandala (Recent Activities)
08 Febuary 2011 08:38
#63506

ดีใจที่บทความนี้เป็นประโยชน์กับคุณปุ๊ก   ยินดีเสมอสำหรับข้อคำถามค่ะ  ถามมาได้ตลอดค่ะ  เพราะจะได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน

Ico48
แหน่น [IP: 180.183.61.30]
17 May 2011 14:48
#65437

เห็นหน้าคนเขียนแล้วทำให้อยากศึกษาเพิ่มเติม ...กำลังฝึกเขียนตัวชี้วัด สร้างแบบประเมินอยู่ครับ

ร่วมแสดงความเห็นในหน้านี้

ชื่อ:
อีเมล:
IP แอดเดรส: 18.206.48.142
ข้อความ:  
เรียกเครื่องมือจัดการข้อความ
   
ยกเลิก หรือ