นโยบายการจัดการความรู้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ 1.ให้ใช้เครื่องมือการจัดการความรู้ผลักดัน คุณภาพคน และกระบวนทำงาน 2.ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงาน จากหน้างาน 3.ส่งเสริมให้มีเวทีเรียนรู้ร่วมกัน
อ่าน: 4086
ความเห็น: 0

การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว...เพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพข้าวไทยอย่างมั่นคงและยั่งยืน

 

 

 

              การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวก็คือการปลูกข้าวให้ได้เมล็ดพันธุ์ที่มีประสิทธิภาพในการงอกสูงที่สุด  และได้เมล็ดพันธุ์ที่มีความบริสุทธิ์ด้านพันธุกรรมและกายภาพสูง  ปราศจากสิ่งเจือปน  เช่น  กรวด  หิน  ดิน  ทราย  เมล็ดวัชพืชและเมล็ดข้าวสายพันธุ์อื่นปะปน  ตลอดจนผ่านมาตรฐานการตรวจสอบและมีการรับรองว่าเป็นเมล็ดพันธุ์ดี

                ในการรักษาพันธุ์พืชให้บริสุทธิ์  มีลักษณะถูกต้องตามวัตถุประสงค์ของนักปรับปรุงพันธุ์นั้น  ข้าวพันธุ์ดีที่ได้รับการคัดเลือกให้เป็นพันธุ์รับรอง  จะต้องมีลักษณะประจำพันธุ์ซึ่งต้องเป็นลักษณะที่สามารถสังเกตได้ง่าย  สามารถใช้เป็นเครื่องมือในการจำแนกพันธุ์ว่าแตกต่างจากพันธุ์อื่นๆอย่างไร  ซึ่งมีลักษณะที่ไม่ผันแปรไปตามสภาพแวดล้อม  เช่น  ผลผลิต

                ในการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวเพื่อให้ได้จำนวนมากและมีคุณภาพสูง  และมีลักษณะถูกต้องตรงตามพันธุ์นั้น  จะต้องปลูกแบบวิธีการจำกัดชั่วอายุการขยายพันธุ์  คือการขยายพันธุ์จากเมล็ดคัดติดต่อกันไม่เกิน 3 ชั่วอายุ  ซึ่งทำให้ได้ชั้นเมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพแตกต่างกัน 4 ชั้น  ดังนี้

  1.  เมล็ดพันธุ์คัด  คือ  เมล็ดพันธุ์ที่ได้จากรวงต่อแถวและได้รับการควบคุมตรวจสอบสายพันธุ์อย่างถี่ถ้วน  โดยมีความยาวของแถว 4 เมตร  ระยะระหว่างแถว 33 1/3 เซนติเมตร  ระยะระหว่างกอ 10 เซนติเมตร ปักดำกอละ 1 ต้น  ระยะระหว่างผืน 1 เมตร
  2. เมล็ดพันธุ์หลัก  คือ  เมล็ดที่ได้จากการปลูกด้วยเมล็ดพันธุ์คัด  โดยมีความยาวของแถว 4.50 เมตร  ระยะระหว่างกอ 25 เซนติเมตร  ปักดำกอละ 1 ต้น  ระยะห่างระหว่างผืน 50 เซนติเมตร
  3. เมล็ดพันธุ์ขยาย  คือ  เมล็ดพันธุ์ที่ได้จากการปลูกเมล็ดพันธุ์หลัก  โดยมีวิธีปลูกเหมือนกับการปลูกพันธุ์หลัก  แต่ปลูกกอละ 3 ต้น
  4. เมล็ดพันธุ์จำหน่าย  คือเมล็ดพันธุ์ที่ได้จากการปลูกด้วยเมล็ดพันธุ์ขยาย  มีวิธีการปลูกเหมือนพันธุ์ขยาย

 

           วิธีการผลิตและมาตรฐานคุณภาพเมล็ดพันธุ์จะแตกต่างไปตามชนิดพืช  และชั้นของเมล็ดพันธุ์ด้วย  เมล็ดพันธุ์คัดเป็นเมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพสูงที่สุด  เมล็ดพันธุ์หลักมีคุณภาพรองลงมา  เมล็ดพันธุ์ทั้ง 2 ชั้นนี้อยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของกรมวิชาการเกษตร  ส่วนเมล็ดพันธุ์ขยายและเมล็ดพันธุ์จำหน่าย  อยู่ภายใต้การควบคุมของกรมส่งเสริมการเกษตร

            ประโยชน์ของเมล็ดพันธุ์ดี  คือ  มีลักษณะถูกต้องตรงตามพันธุ์  มีความบริสุทธิ์ทางกายภาพ  ปราศจากโรคและแมลงทำลาย  และมีความแข็งแรงสูง  นอกจากนี้เมล็ดพันธุ์ดีจะมีสารอาหารสะสมไว้มาก  ซึ่งจะมีผลต่อการเจริญเติบโตของต้นกล้า  ช่วยให้ต้นกล้าเติบโตอย่างสม่ำเสมอ  สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมที่ปลูกได้ดี  ต้านทานโรคและแมลง  ให้ผลผลิตสูงทั้งปริมาณและคุณภาพ

            ดังนั้นการปลูกข้าวเพื่อให้ได้เมล็ดพันธุ์คุณสมบัติดังกล่าวจะต้องมีการควบคุมดูแลเอาใจใส่อย่างถูกต้อง  ดังต่อไปนี้

  1.  พื้นที่ปลูก  ดินควรมีความอุดมสมบูรณ์  มีน้ำเพียงพอต่อการเจริญเติบโตของต้นข้าวตลอดฤดูกาลผลิต  และยังสามารถระบายน้ำออกจากแปลงได้ช่วงก่อนเก็บเกี่ยว
  2. เมล็ดพันธุ์  ตามหลักการผลิตเมล็ดพันธุ์  จะต้องใช้เมล็ดพันธุ์ที่สูงขึ้นไปจากเมล็ดพันธุ์ที่ผลิตหนึ่งชั้น  ซึ่งมีมาตรฐานพันธุ์สูงกว่าพันธุ์ที่จะผลิต  เช่น  ถ้าจะผลิตเมล็ดพันธุ์ขยาย  ก็ต้องใช้เมล็ดพันธุ์หลักมาปลูก  และเมล็ดพันธุ์ที่จะใช้ปลูกต้องมีลักษณะตรงตามสายพันธุ์  มีความบริสุทธิ์ทางกายภาพ  ปราศจากโรคและแมลงทำลาย  ต้นกล้ามีความแข็งแรงมาก
  3. การปลูก  ควรกำหนดวันปลูกและฤดูกาลปลูกให้เหมาะสมกับพันธุ์ข้าวที่ปลูก  และต้องกำหนดวันปลูกที่จะทำให้เมล็ดพันธุ์แก่เก็บเกี่ยวได้ในช่วงที่ปลอดภัยจากฝน  นอกจากนี้จำนวนต้นกล้าที่ปักดำต่อกอ  ระยะห่างระหว่างกอและระหว่างแถวต้องให้ตรงตามที่มาตรฐานกำหนด  เพื่อความสะดวกในการดูแลรักษาและตรวจตัดข้าวปน
  4. การดูแลรักษา  การดูแลรักษาข้าวในแปลงผลิตเมล็ดพันธุ์นั้น  นอกจากจะต้องใส่ปุ๋ย  กำจัดวัชพืช  โรคและแมลงตามปกติแล้ว  จะต้องมีการตรวจตัดข้าวปน  เช่น  ข้าวสายพันธุ์อื่น  ต้นข้าวที่มีลักษณะใดลักษณะหนึ่งผิดจากที่เราปลูก  ต้นพืชชนิดอื่น  ตลอดจนข้าวต้นที่เป็นโรคร้ายแรง  โดยเฉพาะโรคที่ติดไปกับเมล็ดพันธุ์  เช่น  โรคถอดฝักดาบและโรคเมล็ดด่าง  เป็นต้น
  5. การเก็บเกี่ยวและลดความชื้นของเมล็ดพันธุ์  ควรเก็บเกี่ยวทันทีเมื่อเมล็ดสุกแก่เต็มที่  เพราะเป็นช่วงที่เมล็ดมีความแข็งแรงมากที่สุด  การปล่อยเมล็ดแก่เต็มที่แล้วไว้นานเกินไปจะทำให้อัตราการงอกของเมล็ดลดลงอย่างรวดเร็ว  เนื่องจากเปียกฝนหรือตากน้ำค้างในตอนกลางคืน  และถูกความร้อนเผาในตอนกลางวัน  ตลอดจนถูกนก  หนู  โรคและแมลงทำลาย  โดยเฉพาะโรคที่เกิดจากเชื้อราที่ติดไปกับเมล็ดพันธุ์และก่อปัญหาในการเก็บรักษา  ควรทำการลดความชื้นทันทีหลังเก็บเกี่ยว
  6. การเก็บรักษา  ความมีชีวิตและความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์  ขึ้นอยู่กับปัจจัยทั้ง 3 อย่าง  คือ  ความชื้นของเมล็ด  อุณหภูมิและความชื้นของอากาศ  เนื่องจากเมล็ดมีการหายใจและมีการถ่ายเทความชื้นไปมาระหว่างเมล็ดและบรรยากาศรอบๆ เมื่ออุณหภูมิและความชื้นของเมล็ดสูงขึ้น  อัตราการหายใจจะสูงขึ้น  เนื่องจากกระบวนการหายใจเป็นการย่อยสลายสารอาหารที่เก็บไว้ในเมล็ด  ทำให้เมล็ดอ่อนแอและตายในที่สุด  ดังนั้นการเก็บเมล็ดพันธุ์ข้าวในช่วงสั้น  เมล็ดพันธุ์ควรจะมีความชื้นไม่เกิน 12 เปอร์เซ็นต์  ถ้าบรรจุกระสอบไว้บนพื้นดินหรือพื้นซีเมนต์  ควรมีไม้รองยกสูงจากพื้นประมาณ 10 เซนติเมตร  และเก็บไว้ในโรงเรือนที่สะอาด  ปราศจากโรค  แมลงและหนูรบกวน  และมีการระบายถ่ายเทอากาศอย่างดี

             การเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ในถุงพลาสติกหรือภาชนะที่ปิดสนิทนั้น  เมล็ดพันธุ์ควรมีความชื้นไม่เกิน 8 เปอร์เซ็นต์  ถ้าความชื้นของเมล็ดพันธุ์สูงจะทำให้อัตราการหายใจของเมล็ดพันธุ์สูงขึ้น  ความร้อน  ความชื้นที่เกิดจากคาร์บอนไดออกไซด์จากการะบวนการหายใจมีผลเสียต่อเมล็ดพันธุ์  เพราะเป็นการเอื้อต่อการเข้าทำลายของเชื้อรา  และแมลง  ถ้าเมล็ดพันธุ์มีความชื้นสูงควรเก็บในกระสอบป่านจะปลอดภัยกว่า  เพราะเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น  ความชื้นสัมพัทธ์ของอากาศจะลดลง  เมล็ดพันธุ์สามารถถ่ายเทความชื้นไปสู่บรรยากาศ  ทำให้ระดับความชื้นในเมล็ดลดลง  และยืดอายุการเก็บรักษาให้นานขึ้น

 


เรียบเรียงโดย: กลุ่มงานบริการวิชาการ  คณะทรัพยากรธรรมชาติ  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  โทรศัพท์ (074) 286059-60, โทรสาร (074) 558803 , Email address: yaowalak.c@psu.ac.th

หมวดหมู่บันทึก: เรื่องทั่วไป
สัญญาอนุญาต: ซีซี: แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน Cc-by-nc-sa
สร้าง: 14 มกราคม 2556 15:10 แก้ไข: 14 มกราคม 2556 15:10 [ แจ้งไม่เหมาะสม ]
ดอกไม้
สมาชิกที่ให้กำลังใจ: Ico24 Monly, Ico24 Our Shangri-La, และ 7 คนอื่น.
สมาชิกที่ให้กำลังใจ
 
Facebook
Twitter
Google

บันทึกอื่นๆ

ความเห็น

ไม่มีความเห็น

ร่วมแสดงความเห็นในหน้านี้

ชื่อ:
อีเมล:
IP แอดเดรส: 18.215.33.158
ข้อความ:  
เรียกเครื่องมือจัดการข้อความ
   
ยกเลิก หรือ